Новости

...

Судебно-правовые реформы, определённые в Послании Президента: единство теории и практики

В последние годы в Республике Узбекистан реформирование судебно-правовой системы рассматривается как одно из приоритетных направлений государственной политики. В Послании Президента Республики Узбекистан Олий Мажлису и народу Узбекистана от 26 декабря 2025 года особое внимание было уделено вопросам укрепления независимости судебной власти, надёжной защиты прав и свобод граждан, а также дальнейшего совершенствования механизмов достижения справедливого правосудия. В Послании независимость судебной власти была обозначена как одно из ключевых условий построения правового государства. В качестве важнейших задач определены недопущение любого незаконного вмешательства в деятельность судей, усиление их материальных и социальных гарантий, а также обеспечение прозрачности процессов отбора и назначения кадров. Особо подчёркнута необходимость уделять внимание профессиональным знаниям, жизненному опыту и высоким нравственным качествам кандидатов на должность судьи. Независимость судьи должна обеспечиваться не только законом, но и его личной неприкосновенностью и профессиональной стабильностью. В Послании Президента особо отмечено, что для простого гражданина обращение в суд должно быть простым, удобным и справедливым. В этой связи важными направлениями определены упрощение судебных процедур, устранение излишних бюрократических барьеров и широкое внедрение цифровых технологий. В частности, совершенствование системы электронного правосудия позволит сократить сроки рассмотрения дел, снизить влияние человеческого фактора и обеспечить прозрачность, что будет способствовать повышению эффективности судебно-правовой системы и укреплению доверия граждан к судам. Кроме того, в Послании центральное место заняли вопросы обеспечения прав человека и законных интересов в сфере уголовного судопроизводства. В качестве актуальных задач отмечены защита личности от необоснованного уголовного преследования, полное обеспечение права на защиту и соблюдение принципа верховенства закона при оценке доказательств. В данном направлении строгому соблюдению презумпции невиновности и недопущению нарушений закона на стадиях следствия и судебного разбирательства отводится особая ответственность судьям и правоохранительным органам. Для слушателей Академии правосудия данные вопросы имеют решающее значение в их будущей профессиональной деятельности. В Послании Президента также подчёркнута важность обеспечения эффективного судебного контроля за деятельностью государственных органов посредством гражданского и административного судопроизводства, что предполагает дальнейшее усиление роли судов в защите прав граждан и субъектов предпринимательства. В деятельности административных судов приоритетной задачей определено обеспечение справедливости и законности в отношениях «государство — гражданин», а также укрепление механизмов правовой защиты путём отмены незаконных решений государственных органов. В Послании особо отмечено, что подготовка квалифицированных кадров имеет решающее значение в реформировании судебно-правовой системы. В этой связи важным является приведение содержания образования в системе Академии правосудия в соответствие с современными требованиями, внедрение учебных программ, основанных на практических навыках. Особое значение при подготовке кандидатов на должность судьи придаётся развитию логического мышления, системного анализа, навыков принятия законных решений и академического письма. Задачи, определённые в Послании Президента 2026 года в сфере судебно-правовой системы, являются логическим продолжением системных реформ, направленных на построение правового государства и гражданского общества. Укрепление независимости судебной власти, надёжная защита прав человека, внедрение прозрачных и эффективных механизмов судопроизводства являются одними из наиболее актуальных задач современности. М.Жумаев, [23.01.2026 20:03]Укрепление независимости судебной власти, повышение профессионального и нравственного потенциала судейского корпуса, обеспечение прозрачности и справедливости судебных процедур, а также укрепление доверия граждан к судам определены в Послании как ключевые цели. Особое внимание уделено обеспечению надёжной судебной защиты прав и свобод человека как приоритетному направлению государственной политики, что наглядно отражает гуманистическую сущность судебно-правовых реформ. Одновременно в качестве важных задач обозначены обеспечение верховенства закона в уголовном, гражданском и административном судопроизводстве, усиление процессуальных гарантий, развитие цифрового правосудия, что расширяет возможности достижения справедливого правосудия. Это, в свою очередь, способствует снижению негативного влияния человеческого фактора в судебной практике и повышению законности и обоснованности судебных решений. С академической точки зрения Послание Президента является важным руководящим и теоретико-практическим источником для слушателей Академии правосудия. Оно ещё раз подтверждает необходимость глубокого осознания профессиональной ответственности, верности закону и ответственности за судьбы людей для специалистов, которые в будущем будут работать в качестве судей, прокуроров или сотрудников правоохранительных органов. Вместе с тем для слушателей Академии данное Послание является не только политическим документом, но и важным программным ориентиром для их будущей профессиональной деятельности. Каждый специалист, работающий в судебно-правовой сфере, должен глубоко осознать данные приоритетные направления и внести вклад в их практическую реализацию. Подводя итог, можно отметить, что задачи, определённые в Послании Президента в сфере судебно-правовой системы, направлены не только на совершенствование нормативно-правовой базы, но и на выведение судебной культуры, правового мышления и общественного доверия к правосудию на новый уровень. Последовательная реализация данных приоритетных направлений будет способствовать повышению эффективности судебно-правовой системы, надёжной защите прав и законных интересов граждан и построению в Узбекистане подлинного правового государства. Преподаватель кафедры «Профессиональные навыки»Академии правосудия, PhDНажмидинова Нилуфар Юлдошовна
Подробнее
...

2026 yil — “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili”: islohotlarning yangi bosqichi

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2025 yil 26 dekabr kuni Oliy Majlisga va ko‘p millatli xalqimizga yo‘llagan Murojaatnomasida 2026 yilning “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili” deb e’lon qilinishi mamlakat taraqqiyotida mahalla institutiga berilgan strategik ahamiyatning yaqqol ifodasidir. Mazkur yil doirasida mahallani faqatgina hududiy boshqaruv bo‘g‘ini sifatida emas, balki jamiyatning ijtimoiy, ma’naviy va iqtisodiy tayanch instituti sifatida rivojlantirish ustuvor vazifa etib belgilandi. Aholining dardu tashvishini joyida hal etish, ijtimoiy himoyani kuchaytirish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va fuqarolik faolligini oshirishda mahallaning mas’uliyati yanada kengayishi ta’kidlandi. 2026 yildan boshlab mamlakat bo‘ylab 9 mingdan ortiq mahallada infratuzilmani tubdan yaxshilash rejalashtirilgan bo‘lib, yo‘llar, ichimlik suvi, elektr ta’minoti, jamoat transporti, ta’lim va sog‘liqni saqlash ob’ektlari hamda yashil hududlar bir butun tizim sifatida yangilanadi. Bu ishlar parchalangan holda emas, balki kompleks yondashuv asosida amalga oshirilib, mahallalardagi asosiy muammolarni bir vaqtning o‘zida hal etishni nazarda tutadi. Shu bilan birga, har bir viloyatda 2–3 tadan tuman tanlab olinib, ulardagi barcha mahallalar to‘liq qayta quriladi, tadbirkorlik va xizmat ko‘rsatish infratuzilmasi rivojlantiriladi hamda ushbu maqsadlar uchun 8,5 trln so‘m mablag‘ yo‘naltiriladi. Murojaatnomada mahalliy vakillik organlarining roliga alohida e’tibor qaratildi. Xususan, mahallalarni obodonlashtirishda deputatlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida har bir saylov okrugiga 500 mlrd so‘m, har bir deputat tashabbusiga esa qo‘shimcha 330 mln so‘m ajratilishi belgilandi. Bu orqali mahalliy muammolarni joyida hal etish, aholi manfaatlarini to‘liqroq ifoda etish va deputatlarning javobgarligini oshirishga erishiladi. 2026 yildan tuman byudjetlarini mustaqillashtirish bo‘yicha qabul qilingan qarorlar mahalliy moliyaviy boshqaruvda tub burilish yasaydi. Qo‘shilgan qiymat solig‘i tushumining ma’lum qismi hududlarda qoldirilishi, rejadan ortiq tushgan daromadlarning 50 foizini tuman byudjetlariga o‘tkazish, yer ijarasi va bozorlardan tushgan daromadlarni mahalliy darajada saqlab qolish orqali tuman byudjetlarida taxminan 5 trln so‘mlik qo‘shimcha manbalar shakllanadi. Mazkur mablag‘lar bevosita mahallalar infratuzilmasini yaxshilash va aholining kundalik muammolarini hal etishga yo‘naltiriladi. Shuningdek, 2026 yilda ilk bor mahalla infratuzilmasini rivojlantirish uchun 20 trln so‘m to‘g‘ridan-to‘g‘ri viloyatlarga ajratilishi belgilandi. Ushbu mablag‘lar ish o‘rinlari yaratadigan, aholining daromadini oshirishga xizmat qiladigan aniq va manzilli loyihalarga yo‘naltirilib, byudjet mablag‘larining loyiha asosida sarflanishi samaradorlik va shaffoflikni ta’minlaydi. “Mahallada sanoat va xizmat” dasturi doirasida 10 mingdan ortiq ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish loyihalarini ishga tushirish, 100 mingta yangi ish o‘rni yaratish hamda 360 ming nafar aholini band qilish rejalashtirilgani mahallaning iqtisodiy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Jamiyatni yuksaltirish iqtisodiy o‘sish bilan bir qatorda inson kapitaliga investitsiya kiritishni ham talab etadi. Shu bois mahallalarda sport infratuzilmasini rivojlantirish, ayniqsa xotin-qizlarni jismoniy faollikka jalb etish uchun 1 trln so‘m ajratilishi, shuningdek, yoshlar kitobxonligini oshirish maqsadida maktab kutubxonalarini har yili 10 million nusxa badiiy kitob bilan ta’minlash ko‘zda tutilgan. Shuningdek, mahalla tizimida ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash, raqamli yechimlarni joriy etish, inson qadrini ulug‘lashga qaratilgan ijtimoiy xizmatlarni sifat jihatdan yangi bosqichga olib chiqish orqali jamiyat barqarorligi va aholi farovonligini ta’minlash ko‘zda tutilmoqda. Xulosa qilib aytganda, 2026 yilga shunday nom berilishi mahallaning davlat va jamiyat o‘rtasidagi bog‘lovchi ko‘prik sifatidagi rolini mustahkamlab, fuqarolarning faol ishtirokiga tayanadigan adolatli, ochiq va taraqqiy etgan jamiyatni barpo etishga qaratilgan strategik qaror ekanini anglatadi.   Foziljon Otaxonov, O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi professori, yuridik fanlar doktori  
Подробнее
...

Sudyalar mustaqilligini amalda ta’minlash - davr talabi

O‘zbekiston taraqqiyotining yangi bosqichida barcha davlat organlari faoliyatida demokratik tamoyillarni joriy etish, ularni yangi jamiyatning shiddatli islohotlari talablariga moslashtirish, zamonaviy tendensiyalar asosida ish samaradorligini ko‘tarishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Xususan, davlat hokimiyatining alohida mustaqil, muqim tarmog‘i bo‘lgan sud organlari faoliyatini tubdan demokratlashtirish, ochiq va shaffof tartib-taomillar asosida rivojlantirish maqsadida 50 dan ortiq normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Davlatimiz rahbarining “Sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatining samaradorligi va ochiqligini oshirish hamda sud mustaqilligi kafolatlarini yanada kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni va unda belgilangan yangi vazifalar yuqorida aytib o‘tganimizdek, sud hokimiyatining mustaqilligi to‘g‘risidagi konstitutsiyaviy prinsiplarni ta’minlashning mantiqiy davomi bo‘ldi. Farmonning amaliy ahamiyati shundaki, sudlar faoliyatini tashkil etish va uni boshqarish, sudyalar mustaqilligini amalda ta’minlash jarayonida muayyan vakolatlarga ega hamda bir-biridan o‘zaro mustaqil bo‘lgan sudyalar hamjamiyati organlarining o‘rni va rolini kengaytirishning huquqiy asoslari takomillashuviga olib keladi. Shu bilan birga, sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati bilan bog‘liq xalqaro hujjatlarda belgilangan ilg‘or demokratik tamoyillarning milliy qonunchilikka singdirilishini ta’minlaydi. Har tomonlama yetuk, zamonaviy bilim va zarur kasbiy ko‘nikmalarga ega, malakali sudya kadrlarni tayyorlash, ular orasidan eng munosiblarini tanlash va sudyalik lavozimlariga tayinlashning ochiq, oshkora va shaffof mexanizmlarini joriy etish imkoniyatlarini oshiradi. Umuman, sudyalar hamjamiyati organlarining faoliyatini tartibga soladigan milliy qonunchilikni yangi, progressiv normalar bilan boyitib, ish dinamikasini oshiradi. Biz uchun eng muhimi, Farmonda belgilangan vazifalar O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi professor-o‘qituvchilari jamoasiga ham bir qator mas’uliyatli vazifalarni yuklaydi. Xususan, sud mustaqilligiga oid ilg‘or standartlarni joriy etish hamda sudyalar hamjamiyati organlari faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan bo‘limning tegishli bandida sudyaning kasbiy faoliyatini baholashda “halollik”, “kasbiy layoqatlilik” va “sudyalik odobi qoidalariga rioya etish” talablarining aniq mezonlarini qonun darajasida belgilash vazifasi qo‘yilgan. Bu akademiyaning asosiy maqsadi, ya’ni bo‘lajak sudyalarni tayyorlash bo‘yicha olti oylik o‘quv kurslarida tahsil olayotgan tinglovchilar (bo‘lajak sudyalar)ning, shuningdek, sudya va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish, rahbarlik lavozimlarini egallash uchun zaxirada bo‘lgan sudyalarni qayta tayyorlash jarayonida ularning axloqiy yuksalishi, qalban ulg‘ayishi, vijdonan poklanishi, sudyaning ma’naviy kamolotini ta’minlovchi yangi, zamonaviy va ta’sirchan o‘quv qo‘llanmalarini yaratish va tizimli joriy etishni taqozo qiladi. Buning uchun akademiyadagi har bir kafedra, har bir o‘qituvchi o‘zining kundalik faoliyatida yangicha yondashuv, ilmiy va pedagogik izlanishlar olib borishi lozim. Ayniqsa, Kasbiy ko‘nikmalar kafedrasi o‘qituvchilari yuksak axloqiy-irodaviy hamda kasbiy fazilatlarga ega, yuklatilgan vazifalar va amalga oshirilayotgan islohotlarning samarali bajarilishini ta’minlashga qodir bo‘lgan kadrlarni tayyorlash hamda qayta tayyorlash samaradorligini oshirishga amaliy ta’sir ko‘rsatadigan metodikalarni ishlab chiqishi va amaliyotga tatbiq etishi maqsadga muvofiq. Davlatimiz rahbari tomonidan bu borada oldimizga qo‘yilgan yana bir muhim vazifa borki, bu bugungi kunda xalqimiz kutayotgan adolatli qarorlar qabul qilishga har tomonlama qodir, irodasi mustahkam, yuksak kasb va ma’naviy fazilatlarga ega bo‘lgan sud xodimlari tarkibini shakllantirish bilan izohlanadi. Shu ma’noda, o‘z sohasini yaxshi bilmaydigan, puxta kasb va hayot tajribasiga, yuksak ma’naviy-axloqiy saviyaga ega bo‘lmagan yurist kadrlar hech qachon sudya lavozimiga tayinlanmasligi, avvalo, Odil sudlov akademiyasi faoliyati samaradorligi bilan chambarchas bog‘liq, albatta. Shundan kelib chiqib, bugungi jamiyatda sudyalarning ma’naviy-axloqiy fazilatlarini shakllantirishning yangi metodologiyasini ishlab chiqish bilan bog‘liq tadqiqotlarga bo‘lgan zaruriyat tobora kuchayib borayotganini inkor etib bo‘lmaydi. Tabiiyki, ushbu zaruriyat sohada chuqur ilmiy-amaliy va nazariy yondashuvlar asosida fundamental tadqiqotlar olib borishni, qolaversa, sudyalarni tayyorlash jarayonida kasbiy bilim hamda ko‘nikmalari bilan birgalikda, ularning ma’naviy kamolotiga alohida e’tibor qaratishni talab etadi. Hujjatda sud mustaqilligi kafolatlarini kuchaytirish borasida yangi vazifalar ham nazarda tutilgan. Adolatsiz hukm, hal qiluv qarori, ajrim yoki qaror chiqarganlik uchun javobgarlikni belgilovchi qonunchilik normalarini sud mustaqilligiga oid xalqaro standartlar asosida qayta ko‘rib chiqish masalalari shular jumlasidan. Bu ham akademiyaning sud sohasida yuksak malakali kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish zaruriyatini vujudga keltiradi. Buning uchun Odil sudlov akademiyasi sud tizimida zamonaviy fikrlaydigan, halol va yuksak salohiyatli yangi avlod sudyalar korpusini shakllantirishga qaratilgan faoliyatini sifat jihatdan yangi bosqichga ko‘tarish bo‘yicha tizimli chora-tadbirlar belgilashi shart. Akademiya tinglovchilariga sudning barcha yo‘nalishi — fuqarolik, jinoyat, ma’muriy yoki iqtisodiy ishlarni ko‘rishda haqiqiy holatni aniqlashi va amaldagi qonunlar asosida huquqiy baho berishi, o‘z qarorining nafaqat qonuniy va asoslantirilganligiga, balki adolatliligiga ham e’tiborli bo‘lishi zarur. Ana shundagina, jamoatchilikning sud organlariga nisbatan ishonchi ortib, jamiyatda sud chinakam adolat qo‘rg‘oniga aylanadi. Umuman, mazkur Farmon va unda belgilangan vazifalar akademiyada o‘tkaziladigan o‘quv jarayonlarini yangi jamiyat qo‘yayotgan yuksak talablar — zamonaviy axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt imkoniyatlaridan amaliyotda foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish, sud faoliyatini ilmiy-uslubiy jihatdan to‘la ta’minlash, fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlar o‘tkazishning huquqiy asoslarini mustahkamlaydi. Pirovard natijada sudyalarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish darajasi yangi bosqichga olib chiqilib, milliy sud tizimini xalqaro standartlarga yaqinlashtirish, malakali va ma’naviy yetuk sudyalar korpusining shakllanishida muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.   Sherzod Abduqodirov, O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi rektori, yuridik fanlari doktori(Manba: "Xalq so‘zi" gazetasi, 2025 yil 8 dekabr.)  
Подробнее